Visual Explorations: Ervaringsverhalen als Data Bronnen

De inzichten, die voortgekomen zijn uit "visuele exploraties" van maatschappelijk en persoonlijk belangrijke momenten in een mensenleven, blijken ook waardevolle input geweest te zijn voor het ontwerpproces van alle systemen die ik de laatste jaren ontwikkeld heb. Daar waar beeldverhalen in eerste instantie niet meer zijn dan persoonlijk beeldverhalen met een therapeutische waarde, daar bleken er na reflectie en analyse van de structuur van deze beeldverhalen, herbruikbare componenten uit voort te komen. Voorbeelden van dit soort componenten zijn: gebruikersrollen, perspectief, kracht en richting van een visuele metafoor, onderlinge verwevingsgraad van een visuele metafoor. Deze componenten zijn inmiddels met succes gebruikt in de ontwikkeling en implementatie van interactieve compositie systemen, content- en kennis management systemen en bijhorende collaboratieve werkmethoden. Structuur van het ervaringsverhaal en de structuur van de software zijn een stuk dichter bij elkaar gekomen.

Oncoland

Geconfronteerd worden met kanker kan het startpunt vormen van een diepgaand helingsproces. Niet alleen voor de patiënt zelf, maar ook voor de partner, familie en diens directe omgeving. Dit helingsproces zal beginnen met de behandeling van de kanker zelf door middel van chemokuren, radiotherapie, nieuwere therapievormen al dan niet ondersteund door alternatieve therapieën. Naast de confrontatie met de ziekte zelf, is het heel goed mogelijk dat de heftigheid van de behandelingen begeleidende psychologische ondersteuning vereist.

Nadat de chaos van de eerste maanden gezakt is en het besef begint te dagen van de grootsheid van wat je overkomen is, ontstaat ook de behoefte tot overzicht. Er ontstaat een behoefte om inzicht te krijgen in de gebeurtenissen, die zich voltrokken hebben. Visualisaties van gedachten, beelden en sferen in de vorm van tekeningen, bewerkte foto's, collages vormden voor mij een geschikte manier om mijn ervaringen op een rijtje te zetten en op een intuïtieve manier toegankelijk te maken. Op basis van het overzicht dat ik hierdoor kreeg, ben ik in staat geweest om een nieuwe rode draad te vinden en een nieuwe toekomst op te bouwen.

Verweven denken

Sommige mensen denken in tekst en anderen in beeld. Veel mensen denken in kleur en een minderheid in stemmig grijs. Weer andere mensen denken in samenstellingen van geuren en diens vrienden denken in smaak. Ik ben iemand die denkt in een samenstelling van ze allemaal. Ik ben een visueel ingesteld mens met een erg gevoelige zenuwstelsel en een heel snel associatief geheugen. 

Oncoland 3

Figuur 1 "Oncoland 3"; de eerste bezoeken aan het ziekenhuis om de behandeling voor je ziekte te ondergaan waren vrij confronterend. Kanker is véél voorkomender dan je dacht. De medische molen waar je je in voelt glijden lijkt op een geoliede machine; een fabriek. Het is héél druk. En toch voel je je alleen.

Reizen door de tijd

Net zoals de eerste herfstgeur van het jaar je misschien helemaal terug kan brengen naar een hele specifieke boswandeling in een herfst lang geleden, zo zijn mij een heleboel momenten bijgebleven van wat me de laatste jaren allemaal overkomen is. Deze momenten staan in mijn geheugen in de vorm van verbindingen tussen flarden van muziek, teksten en beelden. Het is vooral een specifieke combinatie tussen deze drie vormen, die sommige herinneringen het heftigst op kan roepen. Het is als een film met indringende begeleidende muziek. Of een mooi stuk muziek met indringende begeleidende beelden en een intens gedicht. Momenten zijn voor altijd verbonden met herinneringen aan de sensaties van toen. Het opnieuw meemaken van deze sensaties Ðof een deel daarvan- nu brengt mij weer naar toen. Maar dit keer niet noodzakelijkerwijs als patiënt. Dit keer kom ik als een waarnemer. Een waarnemer die op een afstand kan kijken naar wat er allemaal gebeurde bewust en onbewust.

Groei

In de registraties van deze sensaties zijn ontwikkelingen te zien. Er zijn ontwikkelingen te zien in het gebruik van bepaalde kleuren, woorden, thema's en klanken. Er zijn patronen te herleiden in deze ontwikkelingen; patronen die dus terug te vinden zijn in de teksten, tekeningen, stukjes muziek en grotere uitingsvormen. Doordat deze patronen in al deze verschillende manifestatie terug te vinden zijn, ontstaan er expliciete verbanden tussen deze uitingen. Verbanden tussen ogenschijnlijke onsamenhangende kunstwerkjes. Tekst heeft op een diep niveau te maken met een beeld. Klank heeft op een ander niveau te maken met de tekst en de kleuren reflecteren een verband met de timing van de muziek. Het wordt één geheel. Net zoals al die gebeurtenissen toen (en nog steeds) door mijn geest gleden. 

Overleven door aanpassing

Het meest algemeen voorkomende patroon, dat ik terug kan vinden in al de verschillende kunstuitingen, is het patroon om mijzelf aan te passen aan de nieuwe situatie. Dit is de enige manier van vechten om te overleven, die ik zinvol vind. Mensen veranderen en tijden veranderen. Moet je zelf als individu dan stil proberen te staan? Dat kan volgens mij niet. Je zult vereenzamen.

Figuur 2 "Oncoland 8"; een ontspannen terugkeer in je verleden kan een heel overweldigende ervaring zijn. Het is ook een ervaring die een exposé van je leven kan inhouden. Alle andere visualisaties komen bij elkaar en zijn nu een geordend geheel geworden. Ze zitten in een rooster en worden belicht met een heldere lamp. Je kunt temidden van je herinneringen rusten.

Het proces

Deze bundel vertelt het verhaal van de periode 2001-2003 in de vorm van een beeldverhaal. De beelden zijn symbolisch van aard en ik probeer vooral een sfeer te cre‘ren. Alle plaatjes hebben iets met elkaar te maken en veel symbolische entiteiten in deze plaatjes verbinden al de individuele plaatjes met elkaar. Elke pagina zou gezien kunnen worden als een fase in het proces. Dit proces is een proces van bewustwording. Het overdenken van de toekomst, die er misschien niet meer is of er in ieder geval héél erg anders uitziet dan je had verwacht. Het overdenken van het nu, dat ineens heel erg anders is dan dat het altijd is geweest. En het overdenken van een verleden. Een verleden dat nu ineens heel erg in de weg staat en het heel erg moeilijk maakt om al die plotselinge veranderingen zomaar te kunnen accepteren. Het proces is daarmee ook een rouwproces. Rouwen om het verlies van een "normaal" leven. Het rouwen om het verlies van een verleden. Het leren accepteren dat de dingen anders zullen zijn dan je gedacht had.

Ervaren

Ik probeer met dit beeldverhaal eenzelfde sfeer neer te zetten, die ik ervoer toen mij verteld werd dat ik kanker had. De sfeer waarin ik mij bevond toen ik al mijn herinneringen op een rijtje ging zetten. Ik probeer uit te beelden wat er door ons heen ging in de maanden en jaren na de diagnose. De beelden en hun begeleidende teksten zullen veel verbanden bevatten. Verbanden, die ik niet zomaar kan uitdrukken in simpele heldere woorden. Ik zou deze verbanden ook niet willen uitdrukken in heldere woorden. De kans dat er een klinische opsomming van feiten tevoorschijn zou komen is erg groot en dat zou voor mij de magie van de tekeningen stuk maken. Het zou ook heel erg mijn verbeelding afremmen. De verbanden zou je het beste kunnen ervaren. Door ze te ervaren kan men zich een eigen beeld vormen van de beelden en teksten die langskomen. Een eigen heldere omschrijving vormen van wat de waarnemingen voorstellen. Net zoals mijn partner en ik moesten proberen te begrijpen wat tijdens en na de diagnose allemaal gebeurde.

Visualisaties

Visualisaties kunnen helend werken. Om deze uitspraak concreter te maken kunnen we zeggen, dat visualisaties een helende werking kunnen hebben op je geest. Een helend effect op de geest heeft een helende invloed op het lichaam. En een gezonder lichaam heeft weer een helende werking op de geest. Je zit lekkerder in je vel. Je kunt in je gedachten oefenen in het omgaan met moeilijke situaties. Je kunt in gedachten oefenen in het omgaan met een beschadigd lijf, een beschadigde relatie of een beschadigd zelfbeeld. Na dit oefenen wordt het makkelijker deze ervaringen in praktijk te brengen. Soms lijkt het alsof de praktijk eist dat je de verbeelde scnes uitvoert. En dat kun je dan ineens doen, omdat je geoefend hebt.

Voor mensen, die niet gewend zijn om in beelden te denken en zich bestaande of fictieve situaties te verbeelden, kan het moeilijk zijn om hier mee te beginnen. Want waar moet je beginnen als de veelheid aan nieuwe indrukken je ineens overweldigd?

Een handreiking

Oncoland zou kunnen dienen als een voorbeeld voor visualisaties, die een bijdrage zouden kunnen leveren aan het inzetten van een helingsproces. Een helingsproces dat in eerste instantie geestelijke effecten zal hebben. Het zal zeker niet iedereen aanspreken of voor iedereen toegankelijk zijn. Het zal al helemaal geen gegarandeerde genezing inhouden. Het zou echter wel kunnen dienen als een handreiking, voor iedereen die -vroegtijdig- geconfronteerd wordt met een situatie, die hij of zij nog nooit eerder overdacht had. Een situatie die een reis blijkt te zijn, door een onbekend land, dat akelig dichtbij blijkt te liggen. Oncoland.

Rust

Op een gegeven moment bereik je een punt, waarop alles lichter voelt en er héél veel facetten van je verleden als natuurlijk in en bij elkaar lijken te passen. De netwerken van knooppunten in je leven en de inzichten die je later opdoet worden ineens aan elkaar verbonden. In mijn tekeningen uit zich dit bijvoorbeeld als verbindingen tussen de visualisatie van de wenteltrap uit Oncoland 5 en de "knopen en connectoren" uit Primitive Reality IX; een andere serie van mijn tekeningen. De rotspartijen die in verschillende tekeningen van de Primitive Reality en Oncoland, vormen ineens een klein compact eilandje, dat ogenschijnlijk met het grootste gemak gedragen kan worden met één hand. Een beetje alsof het een serveerblaadje is.

De tempel of universiteit van je geest is door het ontstane inzicht in jezelf uiteindelijk een open transparant gebouw geworden, dat als een soort kroon op je hele geschiedenis staat. Het hele tafereel kenmerkt zich door rust.
Verdiende rust. Verdiende genezing.

Visual Explorations

Visual Explorations zijn visueel verrijkte onderzoeksrapportage, waarin centrale, vaak maatschappelijk relevante onderwerpen vanuit verschillende disciplines belicht worden. Een Visual Explorations is een artistiek omkleedt, maar technologisch en wetenschappelijk onderzocht artikel over ontwerp, ontwikkel en leerpraktijken. Gevalideerde kunst, gevalideerde technologie en gevalideerd onderzoek.

Als ik de twee sessies belicht vanuit de vier stadia, die voortkomen uit het Creative Knowledge Engineering kom ik tot het volgende overzicht:

  

Stadium 1: Artistieke exploratie met een persoonlijke, humanistische betrokkenheid.

 

Stadium 2: Artistieke en wetenschappelijke herstructurering met artistieke en humanistische betrokkenheid

 

Stadium 3: Wetenschappelijke en technologische formalisering

 

Stadium 4: Technologische Implementatie, exploitatie en maatschappelijke toepassingen*

 

* Componenten van de gebruikte ondersteunende software, worden ook in andere contexten gebruikt

 

afbeelding van Roger Lenoir
Roger Lenoir

Recente Posts

Publicatie in Spiegelbeeld: Spelenderwijs jezelf leren aarden

"Denken in beelden is iets anders dan denken in plaatjes. De beelden bewegen en staan continue onderling in verbinding. Als er iets verandert,...

04/21/2018 - 11:15 door Roger Lenoir
Visual Explorations: Ervaringsverhalen als Data Bronnen

De inzichten, die voortgekomen zijn uit "visuele exploraties" van maatschappelijk en persoonlijk belangrijke momenten in een...

01/13/2018 - 11:42 door Roger Lenoir

Projecten

Maylight Instituut voor Spirituele en Mentale Training biedt een breed spectrum aan opleidingen, producten en diensten voor particulieren en professionals aanbiedt, die intuïtie, creativiteit en onderzoek op een krachtige maar persoonlijke manier met elkaar verbinden.

Lees meer...
reactarot™ is een performance platform voor interactieve publicatie van processen, gebruikers en dat wat door de interacties tussen deze processen en gebruikers voortgebracht.

Lees meer...
Sirius is een Studiegids+ systeem, dat is voortgekomen uit onderzoek, naar de ontwerpprocessen, onderwijs en werkmethoden binnen de cultuur van HKU.

Lees meer...
De Da Vinci Sessies zijn georganiseerde evenementen, waarin gebruik gemaakt wordt van innovatieve technologie, beproefde coaching en storytelling technieken én gedegen netwerken met stakeholders, die allen bijdragen in de content en proces voorziening van de Da Vinci Sessie.

Lees meer...